Жылдам тұрғызылатын ғимараттар әлдеқашан «уақытша вагондар» болудан қалды. Бүгінде бұл — қоймалар, өндірістік цехтар, сауда павильондары, вахталық кенттер, әкімшілік-тұрмыстық корпустар, медпункттер және тіпті мектептер. Тапсырыс берушілерді мерзімдер қызықтырады: металл қаңқа мен сэндвич-панельдерден жасалған ғимаратты екі-төрт айда іске қосуға болады, ал дәл сондай көлемдегі күрделі құрылыс бір жыл және одан да көп уақыт алады. Бірақ жылдам құрылыс әрдайым тиімді бола бермейді. Шешімді сезімге емес, сандарға сүйеніп қалай қабылдау керектігін айтамыз.
Жылдам тұрғызылатын ғимараттар деп нені түсінеді
Бұл терминмен әдетте экономикасы мен қызмет ету мерзімі әртүрлі бірнеше технологияны біріктіреді:
- зауыттық дайын блок-модульдер — алаңға әкелініп, бір-бірімен түйістірілетін әрлеуі мен инженерлік жүйелері бар көлемді секциялар;
- жеңіл металл конструкциялар (ЖМК) — сэндвич-панельдерден қоршауы бар иілген немесе илектелген профильден жасалған қаңқа;
- қаңқалы-тентті ангарлар — жылытылмайтын сақтау мен маусымдық міндеттерге арналған ең үнемді нұсқа;
- жиналмалы-бөлшектелмелі ғимараттар — жаңа алаңға көшіруді ескере отырып жобаланатын конструкциялар.
Олардың ортақ белгісі біреу: жұмыстың негізгі бөлігі зауытта орындалады, ал алаңда іргетас, монтаж және желілерге қосу қалады.
Модульдік ғимарат қашан тиімдірек
Үнемдеу шаршы метрдің құнынан емес — ол күрделі құрылыспен шамалас болуы мүмкін, — уақыт пен икемділіктен пайда болады. Модульдік шешім мына жағдайларда негізделген:
- Іске қосу мерзімі маңызды. Сегіз ай бұрын табыс әкеле бастаған қойма конструкциялар бағасындағы кез келген айырманы жиі жабады.
- Объект шектеулі мерзімге қажет. Кен орнын салу кезеңіне арналған вахталық қалашық, құрылыс штабы, қайта жаңарту уақытына арналған уақытша мектеп — мұнда күрделі қабырғалар жай ғана өзін ақтамайды.
- Алаң шалғай орналасқан. Дала аудандарында бетон торабын ұйымдастырып, бригадаларды айлап ұстағаннан гөрі дайын модульдерді жеткізу оңай.
- Бағансыз үлкен аралықтар қажет. Металл қаңқа 24–36 м аралықты оңай жабады, бұл қоймалар мен цехтар үшін ыңғайлы.
- Бизнес кеңейуді жоспарлап отыр. Қаңқалы ғимаратқа жаңа аралық жапсырып салу немесе модульдер қосу қиын емес.
Қашан күрделі құрылыс салған дұрыс
Жеңіл конструкциялардың шарт жасасқанға дейін есте сақтаған жөн шектеулері бар. Күрделі ғимарат көпқабатты тұрғын үй, отқа төзімділікке жоғары талаптар қойылатын объектілер, ауыр технологиялық жабдығы мен үлкен жүк көтергіш крандары бар үй-жайлар үшін, сондай-ақ ғимарат елеулі салымсыз 50 жыл және одан да көп қызмет етуі тиіс жерлерде артық.
Жеке мәселе — климат. Қазақстанның күрт континенттік климаты қыста −35 °C-тан жазда +40 °C-қа дейінгі ауытқуларды білдіреді. Астанадағы немесе Қарағандыдағы жылытылатын модульдік ғимарат үшін панельдердегі жылу оқшаулағыштың қалыңдығы мен жанасу түйіндерінің сапасы шешуші мәнге ие: үнемделген 50 мм минералды мақта алғашқы қыстың өзінде түйісулердің қатуына және жылу үшін үлкен шоттарға айналады.
Сейсмика және қар жүктемесі
Жеңіл қаңқа массасы аз болғандықтан жер сілкінісі кезінде өзін жақсы ұстайды, бірақ бұл есептеуден босатпайды. Алматыда, Таразда, Шымкентте және басқа сейсмикалық белсенді аудандарда жоба сейсмикалық аймақтардағы құрылыс бойынша ҚР нормаларын ескеруі тиіс: қаттылық байланыстары, іргетасқа бекіту түйіндері, анкерлеу. Солтүстік өңірлер үшін басты фактор қар жүктемесі болады — жобасыз жиналған арзан ангарлар көбіне дәл соның салдарынан «құлайды».
Жылдам тұрғызылатын ғимарат қалыпты жобасы болған жағдайда ғана уақыт үнемдейді. Есептеусіз «тез» оңай «екі рет» болып шығады.
Іргетас және инженерлік желілер
Кең тараған қате пікір — жеңіл ғимаратқа іргетас іс жүзінде қажет емес деген ой. Шын мәнінде ЖМК қаңқасы үшін көбіне бағандардың астына монолитті бағаналы іргетастар немесе қадалы өріс, ал модульдер үшін таспалы немесе тақталы іргетас жасалады. Салу тереңдігін топырақ пен қату тереңдігі анықтайды, сондықтан мұнда да инженерлік іздестірулер қажет. Бюджетке электрмен жабдықтауға, суға, кәрізге және жылытуға қосу бөлек енгізіледі: шалғай алаңдарда бұл шығындар кейде ғимараттың өз құнымен шамалас болады.
Нұсқаларды қалай салыстыру керек
Дұрыс салыстыру құрылыс құнын ғана емес, объектінің толық өмірлік циклін де ескереді:
- іргетастың, конструкциялардың және монтаждың құны;
- пайдалануға беру мерзімдері және ғимараттың үнемделген айларда әкелетін табысы;
- пайдалану шығындары — жылыту, шатыр мен қасбетке қызмет көрсету;
- қызмет ету мерзімі мен қалдық құны, бөлшектеу және көшіру мүмкіндігі.
Алдын ала құнды біздің онлайн калькуляторда шамалап алу ыңғайлы, ал екі технологияны дәл салыстыру үшін инженерлер екі нұсқа бойынша да смета дайындайды — толығырақ «Сметалар құрастыру» бөлімінде. Біз салған қоймалардың, цехтардың және әкімшілік ғимараттардың мысалдары «Жобалар» бөлімінде жинақталған.
«Техно-Модуль» 1994 жылдан бері бас мердігер ретінде жұмыс істейді: Алматыда, Астанада және Таразда өз техникамыз бен бригадаларымыздың күшімен модульдік те, күрделі де объектілерді жобалаймыз, есептейміз және саламыз. Өтінім қалдырыңыз — дәл сіздің міндетіңізде өзін ақтайтын технологияны таңдауға көмектесеміз.
