Құрылыс аяқталды, қасбет таза, ғимаратта жарық жанып тұр — бірақ объектіні әлі пайдалануға болмайды. Монтаждың соңғы күні мен толыққанды пайдалану арасында қабылдау жатыр, және көптеген тапсырыс берушілер дәл осы жерде бір айдан бірнеше айға дейін жоғалтады. Себебі әрдайым дерлік біреу: құжаттарды жұмыстармен қатар емес, жұмыстар аяқталғаннан кейін жинай бастайды. Бас мердігер ретінде 30 жылдан астам жұмыс істеу барысында біз объектіні тапсыру — бірінші күннен бастап жоспарланатын жеке жоба екеніне көз жеткіздік.
Қабылдау неден тұрады
Қазақстанда қабылдау тәртібі құрылыс заңнамасымен айқындалады және объектінің жауапкершілік деңгейіне байланысты. Сіздің ғимаратыңызға қойылатын нақты талаптарды жергілікті атқарушы органнан (әкімдіктен) және жобаның сараптамасын жүргізген ұйымнан алдын ала нақтылаған жөн. Жалпы түрде процесс былай көрінеді:
- Мердігердің ішкі тексеруі — инженерлер объектіні аралап, кемшіліктер тізбесін жасайды және комиссия келгенге дейін оларды жояды.
- Жеке сынақтар және іске қосу-баптау — жылыту, желдету, сумен жабдықтау, электрмен жабдықтау, лифтілер, өрт автоматикасы жеке-жеке және кешенде тексеріледі.
- Желілерді пайдаланушы ұйымдардың қабылдауы — энергия, су, газ және жылумен жабдықтаушы компаниялар техникалық шарттардың орындалуын және қосылуды тексереді.
- Техникалық және авторлық қадағалаудың тексеруі — олар объектінің жоба мен нормалар бойынша салынғанын және барлық жасырын жұмыстардың куәландырылғанын растайды.
- Қабылдау актісіне құрылыс қатысушыларының қол қоюы және кейіннен объектіге құқықтарды тіркеу.
Қандай құжаттарды алдын ала дайындау керек
Атқарушылық құжаттама — ғимараттың «өмірбаяны». Оны кейін қалпына келтіру қиын, ал кейде мүмкін емес: жасырын жұмыстар бетонмен және әрлеумен жабылып қалған. Сондықтан жиынтық құрылыс барысында қалыптастырылады:
- бекітілген жоба және сараптаманың оң қорытындысы (егер ол талап етілсе);
- нақты ауытқулар белгіленген атқарушылық сызбалар мен схемалар;
- жасырын жұмыстарды куәландыру актілері — арматуралау, гидрооқшаулау, ендірмелер, жалғасу түйіндері;
- жұмыстардың жалпы және арнайы журналдары, бетон жұмыстары мен дәнекерлеу журналы;
- материалдар мен жабдықтарға арналған сертификаттар мен сапа паспорттары;
- зертханалық сынақтар хаттамалары — бетонның беріктігі, топырақтың тығыздалуы, оқшаулау кедергісі, жерге тұйықтау;
- инженерлік жүйелерді сынау және іске қосу-баптау актілері;
- ресурс жеткізушілерден техникалық шарттардың орындалғаны туралы анықтамалар;
- техникалық және авторлық қадағалаудың қорытындылары.
Жақсы ереже: әр кезеңге ақы тек сол кезең бойынша атқарушылық құжаттаманың толық жиынтығымен бірге төленеді. Сонда құрылыстың соңына қарай тапсыру папкасы жиналып қойған болады.
Кешігулер көбінесе қай жерде туындайды
Техникалық шарттар. Желілер салынған, бірақ ТШ-дан ауытқулармен — мысалы, қосылу нүктесі немесе қуат өзгерген. Сәйкессіздіктер жойылмайынша немесе келісілмейінше, пайдаланушы ұйым анықтама бермейді. ТШ-ға сәйкестікті жобалау кезеңінде-ақ тексеріңіз.
Құрылыс барысындағы жоба өзгерістері. Материалдарды ауыстыру, қалқаларды жылжыту, басқа терезелер — мұның бәрі жұмыс құжаттамасында көрсетіліп, жобалаушымен келісілуі тиіс. Әйтпесе нақты объект жобаға сәйкес келмейді.
Өрт қауіпсіздігі. Дабыл, хабарлау жүйесі, түтін шығару, металл конструкцияларды оттан қорғау — ең жиі кездесетін ескертулер. Бұл жүйелерді іске қосу-баптауды уақыт қорымен жоспарлаған жөн.
Абаттандыру және сыртқы жұмыстар. Отмосткалар, кіреберіс жолдар, аумақты жарықтандыру, көгалдандыру жиі «кейінге» қалдырылады, ал оларсыз объектіні аяқталған деп санауға болмайды.
Техникалық қадағалаудың рөлі
Тапсырыс берушінің техқадағалауы — жасырын жұмыстар актілеріне қол қоятын және әрлеудің астында не жасырылғанын білетін адам. Егер ол құрылыстың соңында қосылса, жабылып қалған конструкциялар бойынша құжаттарға ашпай немесе қосымша тексерулерсіз қол қоя алмайды. Сондықтан техникалық қадағалау бірінші күннен — осьтерді бөлуден және шұңқырды қабылдаудан бастап қажет.
Жұмыстар аяқталғанға дейін екі ай бұрынғы чек-парақ
- атқарушылық құжаттама тізілімін смета бойынша жұмыстар тізбесімен салыстыру — актісіз кезеңдер қалмауы тиіс;
- техникалық шарттардың орындалуын тексеруге желілік ұйымдарға өтінімдер жіберу;
- құрылыс барысында енгізілген барлық өзгерістерді жобалаушымен келісіп, жұмыс сызбаларын түзету;
- өрт автоматикасын, желдетуді және жылу торабын қайталама сынақтарға уақыт қорымен іске қосу-баптауды жоспарлау;
- абаттандыруды аяқтау немесе маусымдық жұмыстарды — мысалы, көгалдандыруды — ең жақын қолайлы кезеңге ауыстыруды келісу;
- тапсырыс берушінің пайдалану қызметі үшін пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар мен жабдық паспорттарын дайындау.
Мұндай тізім айқын көрінеді, бірақ дәл бір тармақты өткізіп алу көбінесе «бір аптадан кейін тапсыруды» бірнеше айлық күтуге айналдырады, бұл уақытта ғимарат бос тұрады, ал тапсырыс беруші күзет пен ұстауға шығын шегеді.
Біз тапсыруды қалай ұйымдастырамыз
«Техно-Модуль» компаниясында объектідегі құжаттамаға ӨТБ инженері жауап береді. Ол атқарушылық құжаттама тізілімін жүргізеді, оны жұмыстар кестесімен салыстырады және құрылыс аяқталғанға дейін 1–2 ай бұрын желілік ұйымдармен рәсімдерді алдын ала іске қосады. Тапсырыс беруші әр кезеңнің мәртебесін және құжаттар жиынтығын жеке кабинетте көреді. Тапсырылған объектілердің мысалдары — мектептерден қойма кешендеріне дейін — «Жобалар» бөлімінде жинақталған.
Егер сіз құрылысты енді ғана жоспарлап жатсаңыз немесе тапсырудың созылып кетуіне тап болсаңыз, өтінім қалдырыңыз: инженер құжаттама жиынтығын тексеріп, жетіспейтіндердің тізбесін және қабылдау актісіне қол қойылғанға дейінгі іс-қимыл жоспарын жасайды.
